Mowa ludzka

Mowa ludzka nie jest umiejętnością nabytą, ale wyuczoną. Można się jej nauczyć w procesie wychowania, który przebiega w otoczeniu ludzi mówiących. Umiejętności tej uczymy się już w okresie niemowlęctwa. Noworodki komunikują się ze światem zewnętrznym jedynie mamrotaniem, płaczem lub krzykiem. Tymi sygnałami dźwiękowymi wyrażają radość, ból, czy głód.

Ale słyszące niemowlę, które przebywa w towarzystwie ludzi mówiących słucha dźwięków i intonacji słów, które wypowiadane są w jego obecności. Im dziecko jest starsze, tym częściej je naśladuje. Nieliczne sylaby niemowlak nauczy się rozpoznawać dopiero około szóstego miesiąca życia. Wtedy też zacznie je ze sobą łączyć w zbitki, które początkowo nie mają żadnego sensu. Aby mowa u dzieci mogła się rozwijać niezbędny jest kontakt rodziców (lub innych opiekunów), który powinien być oparty przede wszystkim na rozmowie. Nie ma znaczenia, że maluch nie rozumie znaczenie wypowiadanych słów; ważne jest, aby je słyszał i naśladował. Pierwsze lata życia dziecka są najbardziej istotne z punktu rozwoju mowy.

Umiejętność mówienia zawdzięczamy odpowiednio wykształconemu narządowi głosu. Częścią tego aparatu są między innymi płuca, które są pierwszym źródłem energii dla mowy. Powietrze, które wydobywa się z płuc dociera do znajdujących się w krtani strun głosowych. Dźwięk wydobywa się z krtani dzięki temu, że struny głosowe mają zdolność do poruszania się w sposób rytmiczny. Jeżeli zostanie usunięta krtań, wypowiadane słowa będą niezrozumiałe. Konieczne będzie zastąpienie ich urządzeniem, które zamieni ruch powietrza na drgania. Ale w akcie składającym się na mówienie biorą udział także inne narządy: jama nosowa oraz ustna. Te dwa narządy nazywane są aparatem artykulacyjnym.

Mowa ludzka charakteryzuje się trzema cechami: barwą, głośnością i wysokością. Wysokość głosu uzależniona jest od długości strun głosowych oraz od tego, jakie są pomiędzy nimi odstępy Wysokość głosu zmienia się wraz z wiekiem, różną wysokość mają także mężczyźni i kobiety. Największe różnice w wysokości głosu można obserwować w wieku dojrzewania. Wysokość głosu zmienia się przez całe nasze życie. U osób starszych kurczące się struny głosowe powodują, że głos staje się coraz wyższy. Z kolei na głośność wpływa ilość energii pod wpływem, której struny głosowe wibrują. Na ilość energii wpływa z kolei ciśnienie powietrza, z jakim przechodzi ono przez głośnię. Na barwę głosu wpływają wielkość naszej jamy ustnej, krtani i klatki piersiowej.

Jedną z poważniejszych wad wymowy jest jąkanie się. Osoby, które jąkają się mają nienaruszony aparat mowy, nie są jednak w stanie posługiwać się nim sprawnie. Przyczyną jąkania są najprawdopodobniej zmiany w drogach nerwowych oraz a tej części mózgu, która sprawuje kontrolę nad procesem mowy.

Wykształcona na drodze ewolucji mowa zapoczątkowała rozwój gatunku Homo sapiens. Dzięki mowie możliwe stało się przekazywanie wiedzy za pomocą słów. Efektem był więc wielki skok cywilizacyjny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *