Ornaty – rodzaje i znaczenie kolorów

W liturgii rzymskokatolickiej bardzo dużą wagę przywiązuje się do symboliki, dlatego też dobór szat liturgicznych o konkretnej kolorystyce ma niebagatelne znaczenie. Zakładane przez kapłanów ornaty nawiązują do określonych okresów liturgicznych lub wspomnień dnia.

Pierwowzorem ornatu była rzymska szata wierzchnia spełniająca funkcję płaszcza pozbawionego rękawów i wyposażona tylko w otwór na głowę. Na przestrzeni kolejnych stuleci wygląd ornatów ulegał zmianom – obecnie jest to obszerna i stosunkowo prosta pod względem fasonu szata, niemniej jej uszycie jest w praktyce sporym wyzwaniem z uwagi m.in. na misterne zdobienia.

Ornaty stożkowe, skrzypcowe i gotyckie

Wyszczególnia się trzy podstawowe rodzaje ornatów, a mianowicie: stożkowe, skrzypcowe oraz gotyckie. Za kryterium tego podziału przyjmowany jest krój szaty. Zdecydowanie najrzadsze w użyciu są aktualnie ornaty stożkowe – szyte z półkoła, ze złożonymi do środka bokami, posiadające pionowe lub poziome wycięcie na głowę.

Ornaty skrzypcowe występują w kilku odmianach: francuskiej, rzymskiej, hiszpańskiej, brazylijskiej oraz belgijsko-niemieckiej, występuje ponadto odmiana św. Karola Boromeusza. Do ich uszycia wykorzystuje się cenne materiały takie jak np. adamaszek, aksamit czy atłas, a niejednokrotnie też kosztowne kamienie.

Ornaty gotyckie są spotykane najczęściej. Dzielą się na: posoborowe, zwykłe oraz na odmianę św. Andrzeja. Wykonywane są przeważnie z jednego kawałka materiału przypominającego kształtem elipsę. Posiadają kaptury – wyjątkiem jest odmiana św. Andrzeja. Charakterystycznym ich elementem jest także preteksta pięknie przyozdobiona haftem.

Kolor ma znaczenie

Powstające w pracowni SlawTom ornaty różnią się nie tylko fasonem, ale także i kolorystyką. Wymienia się tu sześć barw, z których każda symbolizuje co innego:

  • biała: czystość, niewinność, światło, świąteczny nastrój,
  • zielona: nadzieję, odrodzenie, młodość, sprawiedliwość,
  • fioletowa: żałobę, oczekiwanie na spotkanie z Chrystusem, pokutę oraz godność – w kontekście kościelnej hierarchii,
  • różowa: przerwę w pokucie i radość z obcowania z Bogiem,
  • czarna: żałobę i pokutę,
  • czerwona: męczeństwo i znak krwi.

W użyciu są ponadto często złote ornaty podkreślające uroczysty charakter celebracji. Kolor złoty nie należy do stricte liturgicznych kolorów, określa się go mianem uniwersalnego, zazwyczaj zastępuje się nim biel. Z powodzeniem może zastąpić inne barwy oprócz fioletowej i czarnej.